好的,我把整个过程从头到尾总结一遍。


一、假设一般方程

\[ a\psi_t + b\psi_{tt} + c\psi_x + d\psi_{xx} = 0 \]

其中 \(a, b, c, d\) 是待定系数。


二、代入波函数

\[ \psi = e^{i(kx-wt)} \]

逐项求导:

\[ \psi_t = -iw\psi \]

\[ \psi_{tt} = -w^2\psi \]

\[ \psi_x = ik\psi \]

\[ \psi_{xx} = -k^2\psi \]

代入方程:

\[ a(-iw)\psi + b(-w^2)\psi + c(ik)\psi + d(-k^2)\psi = 0 \]

提取 \(\psi\):

\[ \left[ -iaw - bw^2 + ick - dk^2 \right]\psi = 0 \]

因为 \(\psi \neq 0\):

\[ \boxed{-iaw - bw^2 + ick - dk^2 = 0} \]


三、按次数合并

\[ (-b)w^2 + (-ia)w + (-d)k^2 + (ic)k = 0 \]


四、代入色散关系

非相对论色散关系:

\[ w = \frac{\hbar k^2}{2m} \]

代入:

\[ (-b)\left(\frac{\hbar k^2}{2m}\right)^2 + (-ia)\left(\frac{\hbar k^2}{2m}\right) + (-d)k^2 + (ic)k = 0 \]

展开:

\[ -b\frac{\hbar^2 k^4}{4m^2} - ia\frac{\hbar k^2}{2m} - dk^2 + ick = 0 \]

按 \(k\) 的次数整理:

\[ \left(-b\frac{\hbar^2}{4m^2}\right)k^4 + \left(-ia\frac{\hbar}{2m} - d\right)k^2 + (ic)k = 0 \]


五、多项式恒为零

要对所有 \(k\) 成立,各次系数必须为零:

\(k^4\) 项

\[ -b\frac{\hbar^2}{4m^2} = 0 \Rightarrow \boxed{b = 0} \]

\(k^1\) 项

\[ ic = 0 \Rightarrow \boxed{c = 0} \]

\(k^2\) 项

\[ -ia\frac{\hbar}{2m} - d = 0 \Rightarrow \boxed{d = -ia\frac{\hbar}{2m}} \]


六、确定 \(a\)

取:

\[ a = i\hbar \]

则:

\[ d = -i(i\hbar)\frac{\hbar}{2m} = \frac{\hbar^2}{2m} \]


七、最终结果

\[ \boxed{a = i\hbar, \quad b = 0, \quad c = 0, \quad d = \frac{\hbar^2}{2m}} \]

代回一般方程:

\[ i\hbar\psi_t + \frac{\hbar^2}{2m}\psi_{xx} = 0 \]

这正是薛定谔方程。


八、核心结论

从一般方程出发,代入平面波,再代入色散关系 \(w = \hbar k^2/(2m)\),得到关于 \(k\) 的多项式。要求多项式对所有 \(k\) 成立,各次系数必须为零,于是自动推出:

\[ b = 0, \quad c = 0, \quad d = -ia\frac{\hbar}{2m} \]

取 \(a = i\hbar\),得到:

\[ a = i\hbar, \quad b = 0, \quad c = 0, \quad d = \frac{\hbar^2}{2m} \]

这就是薛定谔方程的系数。

关键:色散关系 \(w \propto k^2\) 强制 \(b=0, c=0\),即时间只能一阶,空间不能有一阶导数项。


九、逻辑链

\[ \text{一般方程} \rightarrow \text{代入平面波} \rightarrow \text{得到 } k,w \text{ 关系} \rightarrow \text{代入色散关系} \rightarrow \text{多项式恒为零} \rightarrow \text{各系数为零} \rightarrow \text{确定 } a,b,c,d \]


这就是从假设到薛定谔方程的完整推导过程。

将k和w用p和E替换,再从头求一遍看看 好的,我们用 \(p\) 和 \(E\) 替换 \(k\) 和 \(w\),从头再求一遍。


一、替换关系

德布罗意关系:

\[ p = \hbar k \quad \Rightarrow \quad k = \frac{p}{\hbar} \]

\[ E = \hbar w \quad \Rightarrow \quad w = \frac{E}{\hbar} \]


二、波函数

\[ \psi = e^{i(kx - wt)} \]

替换 \(k, w\):

\[ \psi = e^{i\left(\frac{p}{\hbar}x - \frac{E}{\hbar}t\right)} \]

即:

\[ \psi = e^{\frac{i}{\hbar}(px - Et)} \]


三、逐项求导

时间一阶导:

\[ \psi_t = -\frac{iE}{\hbar}\psi \]

时间二阶导:

\[ \psi_{tt} = \left(-\frac{iE}{\hbar}\right)^2\psi = -\frac{E^2}{\hbar^2}\psi \]

空间一阶导:

\[ \psi_x = \frac{ip}{\hbar}\psi \]

空间二阶导:

\[ \psi_{xx} = \left(\frac{ip}{\hbar}\right)^2\psi = -\frac{p^2}{\hbar^2}\psi \]


四、代入一般方程

\[ a\psi_t + b\psi_{tt} + c\psi_x + d\psi_{xx} = 0 \]

代入:

\[ a\left(-\frac{iE}{\hbar}\right)\psi + b\left(-\frac{E^2}{\hbar^2}\right)\psi + c\left(\frac{ip}{\hbar}\right)\psi + d\left(-\frac{p^2}{\hbar^2}\right)\psi = 0 \]

提取 \(\psi\):

\[ \left[ -\frac{iaE}{\hbar} - \frac{bE^2}{\hbar^2} + \frac{icp}{\hbar} - \frac{dp^2}{\hbar^2} \right]\psi = 0 \]

因为 \(\psi \neq 0\):

\[ \boxed{-\frac{iaE}{\hbar} - \frac{bE^2}{\hbar^2} + \frac{icp}{\hbar} - \frac{dp^2}{\hbar^2} = 0} \]


五、乘以 \(\hbar^2\)

\[ -ia\hbar E - bE^2 + ic\hbar p - dp^2 = 0 \]

按 \(E\) 和 \(p\) 的次数合并:

\[ (-b)E^2 + (-ia\hbar)E + (-d)p^2 + (ic\hbar)p = 0 \]


六、代入非相对论能量关系

\[ E = \frac{p^2}{2m} \]

代入:

\[ (-b)\left(\frac{p^2}{2m}\right)^2 + (-ia\hbar)\left(\frac{p^2}{2m}\right) + (-d)p^2 + (ic\hbar)p = 0 \]

展开:

\[ -b\frac{p^4}{4m^2} - ia\hbar\frac{p^2}{2m} - dp^2 + ic\hbar p = 0 \]

按 \(p\) 的次数整理:

\[ \left(-\frac{b}{4m^2}\right)p^4 + \left(-\frac{ia\hbar}{2m} - d\right)p^2 + (ic\hbar)p = 0 \]


七、多项式恒为零

要对所有 \(p\) 成立,各次系数为零:

\(p^4\) 项

\[ -\frac{b}{4m^2} = 0 \Rightarrow \boxed{b = 0} \]

\(p^1\) 项

\[ ic\hbar = 0 \Rightarrow \boxed{c = 0} \]

\(p^2\) 项

\[ -\frac{ia\hbar}{2m} - d = 0 \Rightarrow \boxed{d = -\frac{ia\hbar}{2m}} \]


八、确定 \(a\)

取:

\[ a = i\hbar \]

则:

\[ d = -\frac{i(i\hbar)\hbar}{2m} = \frac{\hbar^2}{2m} \]


九、最终结果

\[ \boxed{a = i\hbar, \quad b = 0, \quad c = 0, \quad d = \frac{\hbar^2}{2m}} \]

代回一般方程:

\[ i\hbar\psi_t + \frac{\hbar^2}{2m}\psi_{xx} = 0 \]

即:

\[ i\hbar\psi_t = -\frac{\hbar^2}{2m}\psi_{xx} \]


十、核心结论

用 \(p, E\) 替换 \(k, w\) 后,代入一般方程得到:

\[ (-b)E^2 + (-ia\hbar)E + (-d)p^2 + (ic\hbar)p = 0 \]

代入非相对论能量关系 \(E = p^2/(2m)\),得到关于 \(p\) 的多项式:

\[ \left(-\frac{b}{4m^2}\right)p^4 + \left(-\frac{ia\hbar}{2m} - d\right)p^2 + (ic\hbar)p = 0 \]

要求对所有 \(p\) 成立,各次系数为零,推出:

\[ b = 0, \quad c = 0, \quad d = -\frac{ia\hbar}{2m} \]

取 \(a = i\hbar\),得到:

\[ a = i\hbar, \quad b = 0, \quad c = 0, \quad d = \frac{\hbar^2}{2m} \]

这就是薛定谔方程。


十一、和之前用 \(k, w\) 的对比

用 \(k, w\) 用 \(p, E\)
波函数 \(e^{i(kx-wt)}\) \(e^{i(px-Et)/\hbar}\)
色散关系 \(w = \hbar k^2/2m\) \(E = p^2/2m\)
多项式 \(k^4, k^2, k\) \(p^4, p^2, p\)
结论 \(b=0, c=0, d=-ia\hbar/2m\) \(b=0, c=0, d=-ia\hbar/2m\)

两者完全一致。


十二、物理意义

  • \(E = p^2/(2m)\) 是非相对论能量关系
  • 它是独立物理输入,不是从薛定谔方程来的
  • 用它约束一般方程,推出 \(b=0, c=0\)
  • 即:时间一阶,空间二阶

能否推导出klein方程 好的,我们来试试:能否从这个一般方程 + 相对论能量关系,推出克莱因-高登方程?


一、一般方程(含常数项)

\[ a\psi_t + b\psi_{tt} + c\psi_x + d\psi_{xx} + e\psi = 0 \]


二、波函数

\[ \psi = e^{\frac{i}{\hbar}(px - Et)} \]


三、逐项求导

\[ \psi_t = -\frac{iE}{\hbar}\psi \]

\[ \psi_{tt} = -\frac{E^2}{\hbar^2}\psi \]

\[ \psi_x = \frac{ip}{\hbar}\psi \]

\[ \psi_{xx} = -\frac{p^2}{\hbar^2}\psi \]


四、代入一般方程

\[ a\left(-\frac{iE}{\hbar}\right)\psi + b\left(-\frac{E^2}{\hbar^2}\right)\psi + c\left(\frac{ip}{\hbar}\right)\psi + d\left(-\frac{p^2}{\hbar^2}\right)\psi + e\psi = 0 \]

提取 \(\psi\):

\[ -\frac{iaE}{\hbar} - \frac{bE^2}{\hbar^2} + \frac{icp}{\hbar} - \frac{dp^2}{\hbar^2} + e = 0 \]

乘以 \(\hbar^2\):

\[ -ia\hbar E - bE^2 + ic\hbar p - dp^2 + e\hbar^2 = 0 \]


五、代入相对论能量关系

\[ E^2 = p^2c^2 + m_0^2c^4 \]

代入:

\[ -ia\hbar E - b(p^2c^2 + m_0^2c^4) + ic\hbar p - dp^2 + e\hbar^2 = 0 \]

整理:

\[ \left(-bc^2 - d\right)p^2 + (ic\hbar)p + \left(-ia\hbar E - bm_0^2c^4 + e\hbar^2\right) = 0 \]


六、关键问题:还有 \(E\) 项

这里还有 \(-ia\hbar E\),而 \(E\) 与 \(p\) 不独立:

\[ E = \sqrt{p^2c^2 + m_0^2c^4} \]

所以不能简单地把 \(-ia\hbar E\) 当作常数项。


七、要得到克莱因-高登方程,需要什么?

克莱因-高登方程:

\[ \frac{1}{c^2}\psi_{tt} - \psi_{xx} + \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2}\psi = 0 \]

对应系数:

\[ a = 0, \quad b = \frac{1}{c^2}, \quad c = 0, \quad d = -1, \quad e = \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2} \]

代入一般关系:

\[ -0 \cdot E - \frac{1}{c^2}E^2 + 0 - (-1)p^2 + \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2}\hbar^2 = 0 \]

\[ -\frac{E^2}{c^2} + p^2 + m_0^2c^2 = 0 \]

乘以 \(c^2\):

\[ -E^2 + p^2c^2 + m_0^2c^4 = 0 \]

\[ E^2 = p^2c^2 + m_0^2c^4 \]

正是相对论能量关系!


八、所以,能推出克莱因-高登方程吗?

不能直接“推出”,但可以“反向验证”

  • 如果假设方程是克莱因-高登形式,代入平面波,自动得到相对论能量关系
  • 如果假设一般方程,代入平面波和相对论能量关系,要求所有 \(p\) 成立,会得到一组约束

让我们看看约束给出什么。


九、严格代入相对论能量关系

回到:

\[ -ia\hbar E - bE^2 + ic\hbar p - dp^2 + e\hbar^2 = 0 \]

代入 \(E^2 = p^2c^2 + m_0^2c^4\):

\[ -ia\hbar E - b(p^2c^2 + m_0^2c^4) + ic\hbar p - dp^2 + e\hbar^2 = 0 \]

注意 \(E\) 仍然存在,且 \(E = \sqrt{p^2c^2 + m_0^2c^4}\) 不是 \(p\) 的多项式。

所以:

  • 如果 \(a \neq 0\),方程中含 \(\sqrt{p^2c^2 + m_0^2c^4}\),不是多项式
  • 要对所有 \(p\) 成立,必须 \(a = 0\)

令 \(a = 0\):

\[ -b(p^2c^2 + m_0^2c^4) + ic\hbar p - dp^2 + e\hbar^2 = 0 \]

整理:

\[ (-bc^2 - d)p^2 + (ic\hbar)p + (-bm_0^2c^4 + e\hbar^2) = 0 \]

要对所有 \(p\) 成立,各次系数为零:

\(p^2\) 项

\[ -bc^2 - d = 0 \Rightarrow d = -bc^2 \]

\(p^1\) 项

\[ ic\hbar = 0 \Rightarrow c = 0 \]

常数项

\[ -bm_0^2c^4 + e\hbar^2 = 0 \Rightarrow e = \frac{bm_0^2c^4}{\hbar^2} \]


十、结果

\[ a = 0, \quad c = 0, \quad d = -bc^2, \quad e = \frac{bm_0^2c^4}{\hbar^2} \]

\(b\) 任意。

取 \(b = 1/c^2\):

\[ a = 0, \quad b = \frac{1}{c^2}, \quad c = 0, \quad d = -1, \quad e = \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2} \]

代回一般方程:

\[ \frac{1}{c^2}\psi_{tt} - \psi_{xx} + \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2}\psi = 0 \]

这就是克莱因-高登方程!


十一、核心结论

从一般方程 \(a\psi_t + b\psi_{tt} + c\psi_x + d\psi_{xx} + e\psi = 0\) 出发,代入平面波和相对论能量关系 \(E^2 = p^2c^2 + m_0^2c^4\),要求对所有 \(p\) 成立,得到:

\[ a = 0, \quad c = 0, \quad d = -bc^2, \quad e = \frac{bm_0^2c^4}{\hbar^2} \]

取 \(b = 1/c^2\),得到:

\[ \frac{1}{c^2}\psi_{tt} - \psi_{xx} + \frac{m_0^2c^2}{\hbar^2}\psi = 0 \]

这就是克莱因-高登方程。

关键:相对论能量关系强制 \(a = 0\)(没有时间一阶导),\(c = 0\)(没有空间一阶导),保留时间二阶和空间二阶。


十二、对比

能量关系 推出的方程 时间导数 空间导数
\(E = p^2/2m\) 薛定谔 一阶 二阶
\(E^2 = p^2c^2 + m_0^2c^4\) 克莱因-高登 二阶 二阶

能量关系的次数决定了方程的阶数。